مروری بر آثار کمتر شنیده شده موسیقی ایران

اخبار موسیقی ایران ۱۳۹۵/۰۸/۱۱ 6632 بازدید


مروری بر آثار کمتر شنیده شده موسیقی ایران

در آلبوم «گره‌های خیالی» حمید سعیدی با نگاهی ویژه به فرش ایرانی سفری موسیقایی به برخی از مناطق ایران انجام می‌دهد و تاروپودِ فرش ایرانی را با موسیقی مناطق ایران درهم‌‌ می‌آمیزد.

در فضای موسیقی ایران کم نیستند آثاری که هم از کیفیت موسیقایی بالایی برخورداند و می‌توانند مخاطبان جدی‌تر موسیقی را محظوظ کنند، و هم ‌می‌توانند جنبه‌های نوگرایانه موسیقی ایران را بیشتر به منصه ظهور برسانند. اما بسیاری از این آلبوم‌ها با بضاعت کمی که به لحاظ مالی دارند از غافله تبلیغات و رسانه و سروصداهای رایج این فضا، جا می‌مانند و کمتر فرصت شنیده شدن به شنوندگان کنجکاو را می‌دهند. در این سلسله گزارش‌ها تحت عنوان «مروری بر آثار کمتر شنیده شده موسیقی ایران» سعی می‌کنیم نگاهی اجمالی و کوتاه به این آثار داشته باشیم تا فرصتی دوباره برای شنیده شدن آلبوم‌های نوگرانه موسیقی ایران فراهم شود. در اولین بخش از این سلسسله مطالب آلبوم «گره‌های خیالی» اثر حمید سعید مورد بررسی قرار گرفته است.

در آلبوم «گره‌های خیالی» حمید سعیدی با نگاهی ویژه به فرش ایرانی سفری موسیقایی به برخی از مناطق ایران انجام می‌دهد و تار پود فرش ایرانی را با موسیقی مناطق ایران درهم‌‌می‌آمیزد. سعیدی نگاهی خواندنی به فرش ایرانی دارد: « طراحان و هنرمندان قالیباف، طبیعت را نه تنها از صافی ذهن و چشم، بلکه از صافی دل و روحشان عبور داده و می‌کوشند توجه بینند را از حاشیه‌ها که همچون قابی مفاهیم زندگی را دربرمی‌گیرد به مرکز آنکه مجموعه‌ای است از تعادل‌ها، تقارن‌ها و تناسب‌ها جلب کنند، چرا که تناسب و تعادل در فرهنگ ایرانی مهمترین اصل یک زندگی است و باغ بهشت غایت تعادل و تجسم دنیای آرمانی بافنده نسبت به جهان بیرونی است. فرش بهانه‌ای است برای نمایش آنچه که در ذهن و قلب مردم سرزمین من می‌گذرد و بهانه‌ای است برای قدردانی مادرم و همه هنرمندان بی‌نام و نشان این سرزمین که چون او و بی‌ادعا رنگارنگی اندیشه انسان را به تار و پود طبیعت زندگی گره می‌زنند.»

در ادامه مروری کوتاه بر قطعات این آلبوم را می‌خوانید:

تار و پود: در کارگاه‌های فرش‌بافی استاد که گاهی خود یکی از بافندگان است، نقشه را برای دیگران می‌خواند و بافندگان رنگ‌ها و تعداد گره‌های لازم را به روی قالی بافته و با سرعت آمادگی خود را برای گره و رنگ بعد اعلام می‌کنند. این موسیقی بر اساس ریتم و ملودی به وجود آمده در اثر این فرمان و پاسخ ساخته شده است.

ژرفای جنگل انبوه: هوره قدیمی‌ترین، ابتدایی‌ترین و اصیل‌ترین گونه موسیقی موجود است. کلمه هوره و نامگذاری آن قدمتی حدوداً ۷۰۰۰ ساله دارد و به دوران پیامبری آشو زرتشت بازمی‌گردد که مردمان برای نیایش اهورا مزدا و خواندن «گات‌های یسنا» (بخش مهمی از اوستا کتاب مقدس زرتشتیان) آوازی به این نام را سر می‌داده‌اند. این موسیقی براساس یک آواز هوره ساخته شده است.

یاتوک: این موسیقی نمونه‌ای از بستگی ذهنی نوازندگان موسیقی غربی در ایران به حرکت‌ها، فواصل و ریتم‌های موسیقی سنتی است. این موسیقی براساس طرحی از مهران خلیلی ساخته شده است.

کجاوه بر موج: گفته می‌شود مراسم زار توسط بردگان آفریقایی به فرهنگ ایرانی افزوده شده است. بر طبق این اعتقاد، بیماری‌های روانی به واسطه حلول یک نوع «زار» در جسم بیمار به وجود می‌آید. در این مراسم با کمک موسیقی، ماما زار و یا بابا زار عامل بیماری را از بدن او خارج کنند. این موسیقی براساس یکی از ملودی‌های اصلی اجرا شده توسط ماما زار در این مراسم ساخته شده است.

لالایی برای سربازان: در منطقه چابکسر در شمال ایران، امامزاده منحصر به فردی وجود دارد که تنها زنان حق ورود به محدوده آن را دارند. در این امامزاده و بر طبق یک آیین بسیار کهن، مراسمی خاص پس از متولد شدن هر نوزاد و توسط همه زنان آبادی انجام می‌پذیرد. در این مراسم، متولی امامزاده که یکی از مسن‌ترین مادران آبادی نیز هست، کودک را متبرک کرده و در انتها و با همراهی دیگر مادران برای آرامش کودک لالایی می‌خواند. این موسیقی براساس این لالایی ساخته شده است.

سه دیدگاه برای یک شادی: موسیقی تخته حوضی تنها نمونه زنده از موسیقی شاد فرهنگ شهری خصوصاً «تهرانی» است. این موسیقی در مراسم عروسی، تولد و… و در حیاط‌های بزرگ خانه‌های قدیمی و بر روی حوض‌هایی که با تخته‌های چوبی و فرش پوشیده شده و نقش صحنه را ایفا می‌کرده، اجرا می‌شده است. در این قطعه آهنگساز تلاش می‌کند تا موسیقی قدیمی شهری و موسیقی پاپ امروزی (لس‌آنجلسی) و موسیقی شاد فلکلور ایرانی را در کنار هم قرار داده و قضاوت را به عهده شنونده قرار دهد. این موسیقی براساس اجرای علی ربانی (قدیمی‌ترین و مشهورترین نوازنده و خواننده تخته حوضی)، یک ملودی مراسم عروسی بلوچی و برداشتی آزاد از موسیقی پاپ امروز ایران ساخته شده است.

حجم رنگی: دستون‌ها بخش مهم و معرف جنبه عام موسیقی یکی از تیره‌های آریایی به نام تالش است که سکونتگاه اصلی آنها از جنوب شرقی جمهوری آذربایجان آغاز شده و تا شمال غربی ایران ادامه دارد. در واقع دستون همان دستان پارسی است که به مفهوم نغمه، افسانه و آواز بوده و آوازی است مبتنی بر فرم دوبیتی این موسیقی براساس یک دستون ساخته شده است.

درباره سازنده اثر حمید سعیدی

فارغ‌التحصیل در رشته موسیقی است. نواختن سنتور و فراگیری موسیقی ایرانی و غربی را از کودکی نزد اساتید مختلف همانند مجید کبانی، وارطان ساهاکیان و فرهاد فخرالدینی آغاز کرد. وی برای بیش از ۳۰ فیلم، تئاتر، ویدئو کلیپ و مجموعه تلویزیونی در ایران، فرانسه و آلمان آهنگ ساخته است.

دیدگاه کاربران

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *